گالری عکس افات

پوسيدگي اسکلروتينايي ساقه

Sclerotinia sclerotiorum

اولين نشانه هاي اين بيماري بعد از گل دهي ديده مي شود چون بيماري با گلبرگ هاي ريخته شده ارتباط دارد. زخمهاي روي برگ ها متمايل به رنگ خاکستري با اشکال نامنظم هستند و اغلب با بهم چسبيدگي گلبرگ ها است.  زخمهاي روي ساقه به رنگ سفيد و گاهي حلقه هاي تيره تري در اين زمينه ديده مي شودکه نشان دهنده رشدمرحله اي قارچ هاست. بخش هاي آلوده ساقه ضعيفتر شده و تمايل به خوابيدگي درمحل آلوده دارد.ساقه هاي آلوده زودتر به مرحله رسيدگي مي  رسند. در انتهاي فصل توده سخت و سياه اسکلروتيا به وضوح در داخل بخش هاي آلوده ديده مي شود.

پيشگيري ، بهترين روش کنترل اين بيماري است.(تراکم پايين کلزا و مقدار کم ازت، باعث سهولت گردش هوا و نفوذ نور خورشيد به لابلاي بوته ها شده و نهايتا منجر به کاهش آلودگي مي شود.)

بنوميل، ايپروديون، ونيکلوزولين و سوميسکلس (مصرف اين مواد طبق دستور العمل انجام مي گيرد).

شانکر ساقه(ساق سياه)

Stem canker

يکي از بيماريهاي جدي اين گياهان است. زخم برگ ها به رنگ خاکستري يا زرد – قهوه اي همراه با پيکنيدهاي سياه رنگ است. علائم اصلي بعداز گلدهي ظاهر مي شود. در قاعده ساقه گياهان بيمار نوعي پوسيدگي خشک چوب پنبه اي گسترش مي يابد. روي ساقه زخم هاي نکروزه کم رنگ با حواشي تيره تر تشکيل مي شود.

بذور آلوده هم تاثير دارد.

استفاده از ارقام مقاوم ، ضدعفوني بذر ، مصرف قارچ کش .

آلترنارياي برگي و غلاف – لک (لکه سياه، لکه برگي تيره ، سوختگي آلترناريايي)

Alternaria leaf, pod- spot, dark leaf spot, Alternaria blight 

در همه قسمتهاي گياه اعم از برگ ، ساقه و غلاف مشاهده مي شود. روي برگ ها لکه هاي کم و بيش متحدالمرکز ، قهوه اي و بافت مرده و اغلب احاطه شده با هاله اي زرد رنگ به وجود مي آيد. آلودگي شديد ممکن است باعث باز شدن غلاف ها و ريزش بذر مي  شود.

مهمترين روش کنترل رعايت فاصله زماني و فضايي با محصولا ت آلوده است.

لکه برگي روشن

Light leaf spot

کلوني هاي سفيد رنگ که در پشت و روي برگ . کمي پس از آن لايه اي سفيدرنگ در پهنک برگ تشکيل مي شود. ساقه هاي آلوده داراي زخمهاي حنايي رنگ سطحي با خال هاي سياه در لبه ها هستند و گاها منجر به شکاف برداشتن اپيدرم ساقه مي شوند.آلودگي شديد باعث مرگ يا توقف رشد محصولات پاييزه مي شود.

استفاده از ارقام مقاوم، رطو بت زياد تناوب زراعي و لستفاده از کاربندازيم در ترکيب با قارچ کش هاي ديگر است.

لکه برگي سفيد

White leaf spot

زخمهاي برگ سفيد تا خاکستري رنگ با حاشيه اي به رنگ قهوه اي – لاکي روشن ديده مي شوند. آلودگي روي ساقه و غلاف بذر طويل شده و خال هاي خاکستري تا لاکي رنگ روي اندام هاي ميوه دهنده قابل رويت است.

تناوب زراعي بسيار مناسب است.

زنگ سفيد(تاول سفيد)

White rust

تاول هاي گچ مانند روي برگ ديده مي شود. در روي پهنک بالايي برگ ، مناطق آلوده اي به خاطر افزايش تقسيم سلول هاي ميزبان و اندازه اين سلول ها به وجود مي آيد. رگه هاي قهوه اي و شکسته فراواني روي ساقه و غلاف بذر به وجود مي آيد. اين زنگ همواره با سفيدک داخلي همراه است.

ضدعفوني بذر با متالاکسيل کنترل کرد.

سفيدک داخلي

Downy mildew

حمله به گياهچه موجب چروکيدگي و در نهايت مرگ مي شود. ضدعفوني بذر با متالاکسيل کنترل کرد.

ريشه گرزي

Club root

حالت غيرطبيعي ريشه به وضوح مشخص است.ايجاد گال روي ريشه اصلي و ريشه هاي جانبي به وجود آمده است. در اوايل فصل رشد نقاط متورم روي ريشه ، سخت شده و بافت به رنگ سفيد در مي آيد. اما در هنگام رسيدگي ، گال ها به رنگ قهوه اي در آمده و بافت نرمي پيدا مي کند.اين خسارت به خاطر سرخرطومي گال زاي کلم به وجود مي آيند.

تناوب زراعي ، مصرف آهک و زهکش مزعه مزرعه خوب است.

پژمردگي ورتيسيليومي

Verticilium wilt

سيستم آوندي آلوده مي شود. کلا بافت آلوده به رنگ زرد تا قهوه اي درمي آيد.

تناوب زراعي ، کنترل علفهاي هرز

دستورالعمل فنی زراعت کلزا استان گلستان

بسمه تعالی

طرح ترویجی تسریع انتقال یافته های تحقیقاتی

دستورالعمل فنی

زراعت کلزا

استان گلستان سال زراعی 86-87

مقدمه:

کلزا گیاهی است از خانواده شب بو(Brasicaceae) ،یک ساله، دگرگشن ویکی از مهم ترین گیاهان زراعی که از دانه آن جهت تولید روغن استفاده میشود.در دهه اخیراین محصول روغنی از نظر متوسط عملکرد روغن جهانی از رتبه پنجم به رتبه سوم صعود کرده است که کشورهای اروپایی وکانادا وچین وهند قسمت اعظم روغن خود را از آن تهیه می کنند.به دلیل وجود گونه هایی با خصوصیات متفاوت ، امکان کشت آن در شرایط سرد، گرم ومعتدل دنیا وجود دارد.مبداء آن کشورهای آسیای میانه واروپا است. در استان گلستان کلزا با تیپ رشد بهاره کشت می گردد.مقاومت به شوری کلزا حدودا ازگندم بیشتر وازجو کمتر است وآستانه خسارت ناشی از شوری در ارقام تجاری حدود6-5 دسی زیمنس برمتر میباشد. درمناطقی از استان که دارای بارندگی 350-300 میلیمتر میباشد میتوان به صورت دیم اقدام به کشت این محصول نمود.در حال حاضر بجز نخود که بعلت نداشتن بازار اقتصادی مناسب امکان کشت آن در سطح وسیع وجود نداردکلزاتنهاگیاهی است که در تناوب با گندم وجو می تواند به عنوان یک محصول پاییزه اقتصادی کشت شود وضمن تولید، نقش بسیار موتری در کنترل آفات خاکزی مانند زابروس در اراضی دیم استان داشته باشد.

آماده سازی زمین وتهیه بستر مناسب:

آماده سازی زمین وتهیه بستر مناسب یکی از شرایط اصلی موفقیت زراعت کلزا می باشد. بذور کوچک کلزا نیاز به بستر کاشت مرطوب بابافت مناسب دارد تا رطوبت کافی برای جوانه زنی ورشد را در اختیار داشته باشد. کلوخه هایی با قطر بالای 3 سانتی متر در بستر آماده کشت باعث عدم سبز مطلوب می شود.

شخم با گاو آهن برگرداندار:

خارج کردن خاک از حالت پیوستگی وسست کردن منطقه نفوذ ریشه وانجام خاکورزی به منظور نرم کردن لایه سطحی خاک وآماده سازی بستر بذر بوسیله انجام عملیات شخم با گاو آهن برگرداندار صورت میگیرد. با خرد کردن بقایای گیاهی کشت قبلی بوسیله ساقه خرد کنها وبرگردان ومدفون ساختن این بقایا درخاک، مواد آلی درخاک پوسیده شده وبه خاک باز می گردد. این عملیات در رطوبت خاک حدود 20-15 درصد بهترین شرایط را برای شخم ایجاد می کند بطوریکه لایه خاک در حین برگردان شدن از هم گسسته میشود.شخم تابستانه در اراضی آیش در کنترل علف های هرز موثر بوده ودر مدیریت زراعی یک محصول نقش مهمی دارد. برای انجام عملیات شخم مطلوب ، تنظیمات درست وتراز بودن گاوآهن باعث یکنواختی عمق شخم می گردد. لازم بذکر است در اراضی دیم وخشک استفاده از گاوآهن برگرداندار برای خاک ورزی توصیه نمی شود.

شخم با گاوآهن قلمی:

حفظ بقایای گیاهی به مقدار کم درسطح خاک برای پایداری خاک ورزی به همراه خراش دادن لایه سطحی خاک برای خارج ساختن خاک از حالت پیوستگی به وسیله گاوآهن قلمی امکان پذیر است. خاک ورزی های سطحی به وسیله گاوآهن قلمی باعث تسریع در خشک شدن لایه سطحی گردیده و درنتیجه تغییر رطوبت یکنواخت تری را درسطح خاک ایجاد کرده وزمان لازم برای عملیات دیسک وخرد کردن کلوخه ها را کاهش می دهد. ازطرف دیگر بسترخاک نرم تری را درسطح خاک درست می کند که برای بذر های ریزی مانند کلزا مناسب بوده وباعث استقرار بهتر بذر وتسریع در جوانه زنی می گردد. این شرایط در اراضی آبی مخصوصا در هنگام بارندگی های پیاپی پائیزه که زمان عملیات شخم بعد از برداشت سویا وپنبه بسیار محدود می شود بیشتر مشهود است.

دیسک:

برای خردکردن ونرم کردن لایه شخم وآماده سازی بستر بذر وهمچنین مخلوط کردن کودهای شیمیایی باخاک از دیسک استفاده می شودکلوخه های خاک در رطوبت 18 درصد بهتر از هم جدا شده وتعداد دفعات عملیات دیسک را کاهش می دهد. استفاده از پره های کنگره ای در ردیف جلوی دیسک در خرد کردن خاک تاثیر بیشتری دارد. در اراضی دیم کم باران برای حفظ رطوبت خاک می توان به جای شخم فقط از دیسک برای عملیات خاک ورزی استفاده کرد.

کاشت با خطی کار:

در محصولات ریزدانه مانند کلزا به دلیل کوچک بودن بذر و ناهمواری سطح بستر بذر نباید کشت در عمق انجام گرفته بلکه خطی کارها باید برای کاشت سطحی در خاک تنظیم شوند وترجیحا از خطی کارهایی با موزع های ریز دانه کار استفاده شود که بتواند میزان بذر توصیه شده رابا دقت بیشتری کشت نماید.

کاشت با کمبینات:

ترکیب ادوات خاک ورزی وکاشت برای تسریع در آماده سازی زمین واستقرار بذر درخاک به صورت ادوات ترکیبی یکی از وسایلی است که محدودیت زمان کشت در استان را کاهش داده و دستگاه هایی مانند کمبینات ها مخصوصا در اراضی وسیع دشت و زمین های بزرگ می تواند در جلو گیری از کاشت تاخیری کلزا تاثیر مهمی داشته باشد. استفاده از سیکلوتیلر درجلوی کارنده ، ضمن بهم زدن خاک وخرد کردن کلوخ ها ، بستر یکنواختی را آماده کرده وشیار باز کن های خطی کار،بذر را در خاک قرار می دهد. بنابراین در زمان کمتری ، اراضی منطقه به زیر کشت می روند البته در خاک های بسیار مرطوب ، نفوذ تیغه های دوارعمودی در خاک وبیرون آوردن گل وکلوخه های مرطوب، باعث عدم آماده سازی مطلوب بستر بذر گردیده وعمق کاشت را غیر یکنواخت می کند که در این مناطق توصیه نمی شود.

مصرف کود های شیمیایی:

کود شیمیایی مورد نیاز براساس آزمون خاک تعیین میگردد. در صورت فراهم نبودن امکانات آزمایشگاهی در یک توصیه کلی وبرای هر هکتار مقادیر 100-75 کیلوگرم سوپرفسفات تریپل، 150-100کیلوگرم سولفات پتاسیم وحدود150-200 کیلوگرم اوره، 20-10 تن کود آلی پوسیده و250 گوگرد کشاورزی پیشنهاد می گردد.

کود ازته:

کلزا نیاز فراوانی به ازت دارد وغالبا به عنوان گیاهی با نیاز بالای ازت مورد توجه است. کلزا ازت مورد نیاز خود را از سه منبع ازت قابل جذب که در زمان کاشت در خاک وجود دارد،ازت آزادشده از موادآلی خاک در طول دوره رشد وکودهای ازته تامین می نماید. کود مورد نیاز کلزا برای دستیابی به عملکردی مطلوب از50کیلوگرم ازت تا 240 کیلو گرم در هکتار متفاوت است. در کشت های آبی در شرایطی که رشد کلزا مطلوب باشد مصرف بالای ازت لازم واقتصادی است ولی در شرایط خشک که پتانسیل تولید کلزا پایین است مقدار کود کمتری مورد نیاز بوده و واکنش نسبت به مصرف کود ازته کمتر خواهد بود. به طور کلی ازت مورد نیاز کلزا بهتر است در سه نوبت مصرف گردد به طوری که یک سوم قبل از کاشت، یک سوم هنگام روزت و مابقی هنگام غنچه دهی به کار رود.

کود فسفاته:

فسفر برای رشد مناسب کلزا مور نیاز است به دلیل عدم گستردگی ریشه مقدار فسفر قابل جذب اولیه خاک وهمچنین مقدار کود فسفاته مصرفی بسیار مهم می باشد بهتر است در صورت امکان فسفر به صورت نواری وبا فاصله زیر بذر مصرف شود. کلزا فسفر را از خاک در مراحل اولیه رشد به سرعت جذب می کند واین جذب تا مدت 8 هفته ادامه دارد. کلزا قادر است فسفر را درمراحل اولیه رشد به مقدار زیادی از کود های فسفاته مصرف شده به روش نواری جذب کند. آزمون خاک بهترین روش برای تشخیص کمبود فسفر است.

کود پتاسه:

کلزا برای حداکثر رشد وعملکرد مطلوب نیاز به مقدارکافی پتاسیم دارد. پتاسیم تحمل گیاه رانسبت به امراض سرما وخشکی بیشتر وتولید نشاسته وکربوهیدرات ها را افزایش می دهد پتاسیم استحکام گیاه را افزایش داده وبرای رشد بهینه مقدار مطلوب آن ضروری است.هنگامی که پتاسیم به مقدار کافی در خاک وجود نداشته باشد باید کودهای پتاسیمی را مصرف نمود.بهترین روش برای تعیین مقدارپتاسیم مورد نیاز کلزا آزمون خاک است.در خاک هایی که میزان پتاسیم خاک کم است بدلیل تثبیت شدید ممکن است نسبت به مصرف کود های پتاسیمی واکنشی دیده نشود در چنین خاک هایی بهتر است مصرف کود های پتاسیمی به صورت سرک انجام گیرد. بدلیل تحرک کم پتاسیم در خاک بهتر است مصرف آن به روش نواری ونزدیک بذر انجام گیرد. در صورت مشاهده کمبود عناصر ریزمغذی توسط آزمون خاک بایستی نسبت به مصرف آنها در خاک ویا محلول پاشی اقدام نمود.

کلزا با کیفیت مناسب دارای 44-40 درصد روغن وحاوی 48-43 درصد پروتئین است برای تولید روغن با کیفیت خوب لازم است توجه ویژه ای به عمل جایگزاری وزمان مصرف کود ها انجام شود. مصرف خیلی زیاد ازت باعث ورس شده ویا مقدار روغن را کاهش می دهد و منجر به دانه های سبزی می شود که مقدار کلروفیل را در روغن افزایش میدهند. قراردادن نواری کور5/2 سانتیمتر در کنار وزیر بذر وبرای حصول عملکرد بالا مورد نیاز است. از تماس مستقیم کود های شیمیایی خصوصا ازت، پتاسیم وگوگرد پایدار جلوگیری شودچنانچه از گوگرد عنصری استفاده میشود لازم است قبل از کاشت در خاک پخش وزیر خاک رود تا فرصت کافی برای تبدیل شدن به فرم قابل جذب برای گیاه را داشته باشد. توصیه می شود عناصر غذایی مورد نیاز گیاه را درفرمهایی که به راحتی برای گیاه قابل جذب باشند استفاده نمود.

تاریخ کاشت:

با توجه به شرایط خاص آب وهوایی منطقه و وضعیت کشاورزان به طور کلی بهترین تاریخ کاشت هیبریدHayola 401 ،Hayola420 وRGS003برای استان نیمه اول آبانماه می باشد.ولی درصورتیکه شرایط آبیاری زمین فراهم باشداز دهه آخر مهر ماه می توان نسبت به کشت آن اقدام نمود.این تاریخ کاشت برای شهرستانهای گنبد وکلاله در صورت داشتن آب آبیاری ویا نزول بارندگی کافی جهت کاشت کلزا توصیه می گردد ودر صورت عدم وجود چنین شرایطی بهتر است در مناطق دیم گنبد وکلاله، کشت در نیمه دوم آبانماه صورت گرفته تا گیاه بتواند عملکرد قابل قبولی تولید کرده وهمچنین خطر از بین رفتن گیاهچه های سبز شده در اثر تنش خشکی به حداقل برسد.اگر در شرایط دیم وعدم وجود آب آبیاری ، گیاه زود کاشته شود، ممکن است رطوبت جهت استقرار ونگهداری گیاهچه ها تابارندگی بعدی کافی نبوده وگیاهچه ها از بین بروند. کاشت گیاه را میتوان تا اول آذر ماه نیز انجام دادولی با تاخیر در تاریخ کاشت از عملکرد آن کاسته می شود. بر اساس آزمایشات انجام شده به ازاء هر روز تاخیر درکاشت ، حدود30- 25 کیلوگرم در هکتار کاهش عملکرد دانه بوجود می آید. بطور کلی برای شرق استان (کلاله،گنبد،گالیکش ومینودشت)از اواسط مهرماه تا اواسط آبانماه وبرای غرب استان (گرگان،علی آباد،آق قلا، کردکوی، بندر ترکمن،بندرگز وآزادشهر)از اوایل آبانماه تا اواخر آبانماه می توان اقدام به کشت کلزا نمود.

رقم:

ارقام هیبرید با عملکردی حدود10% بیشتر از ارقام معمولی ترجیح داده میشوند. وبه ترتیب ارقام Hyola401 وRGS003 وHyola420 عملکرد بهتری را دراستان نشان داده وعلاوه بر داشتن خصوصیات زراعی مطلوب از پتانسیل عملکرد بالایی برخور دارند.لازم بذکر است که درکلزا،دارابودن قوه نامیه،خلوص وقدرت سبزبالای بذر در شرایط مزرعه از اهمیت بالایی برخوردار است، لذا در این ارتباط لازم است تا بذور مورد نیاز حتما از منابع معرفی شده خریداری شود. همچنین به هیچ وجه نباید از بذور سال های گذشته وارقام مخصوص مناطق سردسیر جهت کشت در منطقه استفاده کرد.

میزان بذر:

میزان بذر مصرفی 8- 6 کیلوگرم در هکتار توصیه می گردد.فاصله ردیفهای کاشت کلزا بین 24-12 سانتی متر میباشد. بهترین عمق کاشت 3- 2 سانتیمتر،بهترین فاصله روی ردیف 5 سانتی متر وبهترین تراکم بوته 80 -70 بوته در متر مربع می باشد.

کنترل آفات، بیماریها وعلف های هرز:

برای کنترل آفات ، بیماریها وعلفهای هرز موارد ذیل توصیه می گردد:

1- استفاده از بذور کلزای بوجاری شده عاری از علفهای هرز

2-  استفاده از علفکش خاک مصرف ترفلان به میزان 5/2 لیتر درهکتار قبل لز کاشت کلزا.

3- استفاده از بذور سالم و عاری از آفات انباری

4- ضدعفونی بذر کلزا با حشره کش های گائوچو (12-8 گرم به ازای هر کیلو گرم بذر) ویا کروزر(7 سی سی به ازای هر کیلوگرم بذر کلزا) برای مبارزه با کک کلزا در ابتدای فصل زراعی.

5- استفاده از بذور ضدعفونی شده با یکی از سموم قارچ کش رایج.

* تذکر:  بذر های ضدعفونی شده با کروزر حتما باید 24 ساعت پس از ضدعفونی کاشته شود.